De revolutie van de leugen

De revolutie van de leugen. Zo kun je de bestorming van het Capitool in Washington DC deze week wel noemen. Het was verbijsterend om een meute neo-nazi’s, complot-milities, geradicaliseerde Trump-christenen en een nep-sjamaan door het centrum van de Amerikaanse democratie te zien razen. Maar nog schrikwekkender was om te horen hoe oprecht zij en vele anderen woedend waren, om het onrecht dat hen was aangedaan, namelijk dat de verkiezingen hen waren ontstolen. Hier stonden mensen die met heel hun hart geloofden in een leugen.

Foto Tyler Merbier op Flickr

Aartsleugenaar Donald Trump heeft met hulp van politici, media en kerkelijke leiders het voor elkaar gekregen om miljoenen kinderen te baren, die ondanks tientallen verloren rechtszaken en geen enkel bewijs zijn propaganda en complotverhalen geloven. En dit gebeuren staat niet op zichzelf. Allerlei maatschappelijke ontwikkelingen spelen hierin een rol, waarvan er sommige typisch voor de VS zijn, terwijl andere in een groot deel van de wereld spelen.

Als de revolutie van de leugen het wint, zullen vrijheid, gerechtigheid en menselijkheid het zwaar krijgen, zoals ze dat hebben onder dictatoriale regimes waar macht altijd de waarheid overvleugelt. Dag Hammarskjöld, de diep gelovige secretaris-generaal van de Verenigde Naties in de jaren zestig van de vorige eeuw, gaf wat mij betreft een profetische waarschuwing: ‘Een woord gebruiken met de grootste voorzichtigheid en met een onwrikbare waarheidsliefde, is voor de maatschappij en het mensdom een noodzakelijke voorwaarde voor verdere groei. Misbruik van het woord betekent verachting voor de mens. Het ondermijnt de bruggen en vergiftigt de bronnen.’ Het is daarom niet alleen Trump en zijn bondgenoten aan te rekenen, maar alle leiders en politici die om welke redenen dan ook met een gebrek aan waarheidsliefde en zonder voorzichtigheid het woord gebruiken. De devaluatie en relativering van de waarheid is niet onschuldig, voorzag Hammarskjöld: de bruggen van de samenleving storten in en de bronnen waar mensen vertrouwen, hoop en een levensrichting uit putten worden vergiftigd.

Als christen ben je ook nog extra gewaarschuwd. Jezus noemde de duivel ‘de vader van de leugen’ (Johannes 8:44). De leugen is dus duivels, dat wil zeggen: door en door slecht, gericht op de vernietiging van wat goed is en van God komt. En ook duivels in de zin van doortrapt en sluw. Dat maakt het dus moeilijk om leugens te ontmaskeren. ‘Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt hem wel,’ leerde ik vroeger om mij het liegen te ontmoedigen. Maar als de leugen eenmaal is gezaaid en in het hoofd en het hart van velen wortel schiet, staat de waarheid vrijwel machteloos.

Er zit dus niets anders op dan, zoals ik senator Mitt Romney hoorde zeggen toen de revolutionairen het Capitool uit waren gezet, de waarheid te blijven vertellen — dat is ‘de last en de plicht van leiderschap’ zei hij. Onze spannende tijden vragen om leiders die boven hun eigen belangen en overtuigingen uit de plicht en de last van de waarheid op zich willen nemen. Het zal een strijd zijn, maar de effecten van waarheid en leugen zullen altijd zichtbaar worden. ‘Een goede boom kan geen slechte vruchten dragen, evenmin als een slechte boom goede vruchten dragen kan … Zo kunnen jullie hen dus aan hun vruchten herkennen,’ zei Jezus toen Hij het had over wolven in schaapskleren. En dat zijn leugens altijd.

4 reacties op ‘De revolutie van de leugen

    1. Ik zal het bericht niet plaatsen. Bedankt voor de bemoediging. Het zijn inderdaad verontrustende tijden met spanningen ook in de kerk. Het is dan goed om elkaar bij de les en vast te houden. Zegen en hartelijke groet!

  1. Een artikel met – als ik het goed zie – profetische inslag! Helaas ook in Nederland: kleinschaliger, maar niet minder verwoestend. Denk aan het rapport over de toeslagenaffaire en de staatsrechtelijke achtergrond. Jammer dat niet de diepere laag is aangeboord, en die is alle tijden geweest: discriminatie en klein houden van hen die ‘anders’ zijn, een lage sociale status hebben met meestal klein inkomen. Van hen werd al snel gedacht dat ze ook een neiging hadden tot crimineel en/of frauduleus gedrag. En dat terwijl ieder mens naar God’s beeld en gelijkenis is geschapen. Ik ben – ook in de kerk – schrijnende gevallen tegen gekomen. Ik vrees daarom ook, n.a.v. een artikel in ‘Trouw’ van zaterdag 16 januari, pp. 2-3, dat die problemen niet goed kunnen worden opgelost, alleen al door niet veranderde onderliggende wetgeving en stapelende regelgevingen. Daarom is erkenning niet genoeg, maar bekering. Naar God toe, en naar de slachtoffers toe. Dat zie ik nog niet direct bij de Belastingdienst gebeuren. Het systeem werd tot machtsafgod en dat moet worden doorbroken. En het begrip ‘dienst’ in het burgerlijk ambt. Vriendengroet, drs. Johan Lotterman.

    1. Beste Johan, dank voor je reactie waarin je de leugen nog weer op een ander vlak ziet doorwerken, namelijk in vooroordelen jegens hen die ‘anders’ en afhankelijk zijn, wat heeft geleid tot het onrecht met de toeslagen. Je hebt gelijk dat het echt zwaar werk is om onwaarheden en vooroordelen die in het systeem of in de identiteit van een groep zijn gegroeid te ontmaskeren en recht te zetten. Het herstel van de echte ambtenaar, die een hogere en in zekere zin ook vrije dienst heeft, zou prioriteit mogen hebben, maar of dat nog gaat lukken in onze verdeelde en zo vaak op a-moraliteit varende samenleving? Broederlijke groet, Johan Visser

Laat een reactie achter op M Jongeneel Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s